Thu nhập 60 triệu đồng/tháng vẫn chưa dám cưới, nỗi lo của nhiều người trẻ

Ở tuổi 34, khi nhiều bạn bè đã yên bề gia thất, Diệu Mai (Hà Nội) vẫn chưa nghĩ đến chuyện kết hôn. Cuộc hôn nhân đổ vỡ của bố mẹ khiến chị mất niềm tin vào tình yêu. Hiện cuộc sống của Mai xoay quanh công việc kinh doanh và chăm sóc chú chó cưng.

Trong khi đó, Nguyễn Tùng (35 tuổi, quê Hưng Yên) chưa dám lập gia đình vì áp lực mua nhà ở Hà Nội. Với thu nhập 50-60 triệu đồng/tháng, ngay cả khi có thêm sự hỗ trợ từ bố mẹ, anh vẫn phải gánh khoản vay kéo dài khoảng 15 năm để mua căn chung cư trị giá 3,5 tỷ đồng.

“Tôi sợ mình sớm kiệt sức. Chưa kể nếu kết hôn, còn phải lo đám cưới và nuôi con nhỏ”, anh nói.

Câu chuyện của Mai hay Tùng không còn hiếm trong xã hội hiện đại. Theo Điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024 của Cục Thống kê (trước đây là Tổng cục Thống kê), tuổi kết hôn trung bình lần đầu của người Việt là 27,3, tăng 2,1 tuổi so với năm 2019. Nam giới kết hôn muộn hơn nữ giới 4,2 năm (tương ứng là 29,4 năm và 25,2 năm).

TPHCM là địa phương có độ tuổi kết hôn trung bình cao nhất cả nước, đạt 30,4 tuổi, tăng gần 3 tuổi so với năm 2019.

Trao đổi với PV VietNamNet, chuyên gia tâm lý Hoàng Anh Tú đã lý giải những áp lực tâm lý khiến ngày càng nhiều người trẻ lựa chọn kết hôn muộn.

Người trẻ “ích kỷ, lười yêu, sợ trách nhiệm”?

– Theo ông, vì sao ngày càng nhiều người trẻ Việt Nam kết hôn muộn, thậm chí không còn mặn mà với hôn nhân?

“Người trẻ bây giờ ích kỷ, lười yêu, sợ trách nhiệm” là điều tôi thường nghe từ nhiều phụ huynh. Nhưng thực tế, chẳng ai “lười hạnh phúc”. Người trẻ ngại kết hôn vì đang gánh quá nhiều áp lực vô hình.

Trong bối cảnh hiện đại, Gen Z và Millennials phải đối mặt với áp lực kinh tế lớn hơn thế hệ trước: giá nhà ngày càng đắt đỏ, chi phí cho một đám cưới không nhỏ, còn việc nuôi dạy con cái cũng tốn kém hơn rất nhiều. Đứng trước bài toán kinh tế ấy, hôn nhân bỗng chốc biến thành một “dự án rủi ro cao” thay vì một bến đỗ bình yên.

Bên cạnh áp lực kinh tế, nhiều người trẻ còn bị ảnh hưởng bởi những cuộc hôn nhân rạn nứt và tổn thương từ gia đình mình. Điều đó khiến họ thận trọng hơn, mong muốn tìm một mối quan hệ đủ an toàn và thấu hiểu thay vì kết hôn vội vàng.

Chữ “sợ” ở đây không phải sợ trách nhiệm, mà là sợ làm tổn thương chính mình và tổn thương những đứa trẻ chưa ra đời.

– Theo ông, người trẻ độc thân lâu năm thường đối mặt với những áp lực tâm lý nào? Việc sống một mình quá lâu có khiến họ khó thích nghi với hôn nhân?

Dù mạnh mẽ đến đâu, con người vẫn là sinh vật có tính xã hội. Việc trì hoãn những kết nối sâu sắc đôi khi dẫn đến cảm giác “cô đơn trong đám đông”. Một mặt, họ tận hưởng sự độc lập; mặt khác, họ đối diện với những cơn khủng hoảng hiện sinh, trầm cảm ẩn khi thiếu đi một điểm tựa cảm xúc cố định lúc ốm đau hay chênh vênh giữa dòng đời.

Trong quá trình đọc, lắng nghe những tâm sự của nhiều người trẻ, tôi thấy nhiều người độc thân lâu năm thường mang một sự mệt mỏi âm thầm vì áp lực từ định kiến xã hội. Họ phải liên tục chứng minh việc độc thân là lựa chọn chứ không phải sự kém cỏi và điều đó “tiêu tốn” rất nhiều năng lượng, cảm xúc.

Sống một mình quá lâu cũng khiến nhiều người khó thích nghi với hôn nhân. Khi đã quen với nhịp sống riêng, việc phải chia sẻ, thỏa hiệp hay thay đổi thói quen dễ tạo ra những “cú sốc” tâm lý, thậm chí khiến họ sợ mất tự do khi gắn bó với ai đó.

Nên nhìn nhận đúng về “độ tuổi kết hôn”

– Theo chuyên gia, “độ tuổi kết hôn” nên được nhìn nhận thế nào cho đúng? 

Chúng ta thường nhầm lẫn giữa tuổi sinh lý và độ trưởng thành. 25-27 tuổi có thể là giai đoạn thuận lợi cho việc sinh con, nhưng không đồng nghĩa một người đã đủ chín chắn về tâm lý và tài chính để xây dựng gia đình.

Bước vào hôn nhân với một cái đầu non nớt về quản trị cảm xúc, một túi tiền trống rỗng và một cái tôi chưa được mài giũa, chẳng khác nào ném mình vào giông bão mà không có áo phao. Sự chín chắn về mặt cảm xúc, khả năng bao dung, biết lắng nghe, biết nhận sai và sửa sai, mới là “độ tuổi” thực sự để kết hôn.

– Xã hội và gia đình nên thay đổi cách nhìn nhận như thế nào để giảm áp lực “đến tuổi phải cưới” đối với người trẻ? 

Gia đình và xã hội cần bớt xem chuyện kết hôn là thước đo thành công hay sự hiếu thảo của con cái. Thay vì thúc giục “bao giờ cưới”, hãy quan tâm người trẻ đang sống ra sao, có hạnh phúc hay không.

Điều người trẻ cần là một không gian đủ an toàn để tự quyết định nhịp độ cuộc đời mình, bởi hạnh phúc không có một khuôn mẫu chung cho tất cả, không phải là một bản thiết kế đúc sẵn bắt mọi người phải lắp ráp cho kịp tiến độ.

– Vậy theo chuyên gia, nếu không phải “độ tuổi” thì đâu là điều quan trọng nhất trong hôn nhân?

Ở góc độ tích cực, kết hôn muộn cho thấy người trẻ có trách nhiệm hơn với hôn nhân, họ chỉ kết hôn khi cảm thấy đủ vững vàng. Tuy nhiên điều này mang đến thách thức tâm lý – cái tôi đã được định hình quá rõ.

Khi hai người 20 tuổi yêu nhau, họ như hai khối đất sét còn mềm, dễ dàng nhào nặn và uốn nắn để khớp vào nhau. Nhưng khi hai người 30, 35 tuổi bước vào hôn nhân, họ là hai viên gạch đã nung chín. Họ đều có sự nghiệp riêng, tài chính độc lập, thế giới quan vững chắc. Khi xảy ra mâu thuẫn, thay vì nhún nhường, tâm lý chung thường là: “Tôi đã sống rất ổn một mình ngần ấy năm, tôi không nhất thiết phải chịu đựng sự vô lý này”.

Sự độc lập quá mức dễ dẫn đến việc thiếu đi lòng bao dung và khả năng nhượng bộ, thứ vốn là chất keo kết dính của hôn nhân. Họ dễ buông tay hơn khi gặp sóng gió, bởi họ biết mình hoàn toàn có khả năng tự tồn tại mà không cần đến đối phương.

Hôn nhân chưa bao giờ là một cuộc chạy đua xem ai về đích trước. Dù kết hôn sớm, kết hôn muộn, hay lựa chọn không kết hôn, điều quan trọng nhất là bên trong mỗi người có thực sự bình an và trọn vẹn với quyết định của mình hay không. Hạnh phúc, suy cho cùng, là một hành trình tự do định nghĩa.

– Xin cảm ơn chuyên gia Hoàng Anh Tú!